Mafube se Balansstaat: Anatomie van Bankrotskap

Die jongste bevindinge van die Ouditeur-generaal (OG) skets 'n ontstellende prentjie van die finansiële toestand van die Mafube Plaaslike Munisipaliteit (MLM). 'n Deeglike ontleding toon dat die situasie selfs ernstiger is as wat aanvanklik vermoed is. Mafube is as een van die swakste presterende munisipaliteite in Suid-Afrika uitgewys, terwyl ernstige twyfel bestaan of die munisipaliteit steeds as 'n "lopende saak" beskou kan word.

Ten spyte daarvan dat duur konsultante aangestel is om die munisipaliteit se finansiële state op te stel, het die Ouditeur-generaal steeds 'n gekwalifiseerde ouditmening uitgereik. Dit dui op ernstige finansiële nood en diepgewortelde bestuursprobleme.

'n Munisipaliteit in Finansiële Nood

Die syfers spreek vanself:

Laste oorskry beskikbare hulpbronne met R1,4 miljard. Dit beteken dat elkeen van die ongeveer 60 000 inwoners van Mafube – elke man, vrou en kind – indirek 'n skuldelas van meer as R23 000 dra.

71% van water wat versprei word, lewer geen inkomste op nie, wat dui op enorme waterverliese.

Die munisipaliteit het 151% van sy reeds onbefondsde begroting bestee – iets wat volgens die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur (MFMA) onwettig is.

Die aangestelde administrateur het versuim om toe te sien dat die bepalings van die MFMA en Tesourie-regulasies nagekom word.

Swak Prestasie en Verwaarloosde Infrastruktuur

Die bestuur van die munisipaliteit het slegs 15% van sy sleutelprestasie-aanwysers bereik.

Hoewel bates ter waarde van R1,163 miljard op die boeke verskyn, word slegs R4,6 miljoen (0,4%) jaarliks aan herstelwerk en instandhouding bestee. Die Nasionale Tesourie beveel 'n minimum van 8% aan.

Die gevolge hiervan is oral sigbaar:

Ongeveer 90% van Mafube se paaie is volgens die 2026/27 Geïntegreerde Ontwikkelingsplan (GOP) in 'n swak toestand.

Die munisipale voertuigvloot het grootliks ineengestort.

Al vyf rioolbehandelingsaanlegte het 0% behaal in die jongste Groendruppel-evaluering, terwyl rioolbesoedeling steeds ons waterbronne besoedel.

Gebrek aan Aanspreeklikheid

Die Ouditeur-generaal het verder bevind dat die Mafube Plaaslike Munisipaliteit herhaaldelik versuim het – en steeds versuim – om ongemagtigde, onreëlmatige en vrugtelose/verkwistende uitgawes (UIFW) behoorlik te ondersoek, soos deur die MFMA vereis.

Die verslag wys op:

onvoldoende verkrygingsprosesse;

swak kontrakbestuur;

wydverspreide nie-nakoming van wetgewing; en

'n gebrek aan aanspreeklikheid en gevolgsbestuur vir verkwiste openbare fondse.

Tyd vir Verandering

Die Mafube Besigheidsforum (MBF) spreek sy ernstige kommer uit oor die huidige stand van sake by die Mafube Plaaslike Munisipaliteit. Die forum bly egter hoopvol dat die komende plaaslike regeringsverkiesing die verandering sal bring wat die inwoners, belastingbetalers en sakegemeenskap van Mafube dringend nodig het en verdien.