WAAROM WORD MAFUBE NIE ONTBIND NIE?

In Mei 2022 het die Vrystaatse Provinsiale Uitvoerende Raad (EXCO) 'n verpligte ingryping by die Mafube Plaaslike Munisipaliteit (MLM) ingeroep. Hierdie aksie het gevolg op 'n Hooggeregshofuitspraak op 28 April 2022 ten gunste van die Mafube Besigheidsforum (MBF), wat die provinsie gedwing het om in te gryp weens 'n volgehoue finansiële krisis en 'n versuim van die munisipaliteit om basiese dienste te lewer.

Die Provinsiale EXCO het gekies om nie die munisipale Raad te ontbind soos voorgeskryf in subartikel 139(5)(b) nie, en sodoende volle verantwoordelikheid geneem vir die ingryping by MLM en die implementering van die Munisipale Finansiële Herstelplan (MFRP).

Vanaf Januarie 2026 is die status en belangrikste besonderhede van hierdie intervensie soos volg:

1. Verpligte Finansiële Herstelplan (MFRP)

   1. Doel: Die inroeping van Artikel 139(5) teiken spesifiek 'n munisipaliteit in "ernstige of volgehoue wesenlike skending van sy verpligtinge om basiese dienste te lewer of sy finansiële verpligtinge na te kom". Hierdie Artikel sluit nie die moontlikheid uit om die Raad te ontbind indien dit as 'n hindernis vir die doelwitte van die MFRP beskou word nie.

   2. Goedkeuring en Implementering: Die Nasionale Tesourie het die verpligte Finansiële Herstelplan (MFRP) gefinaliseer, wat in Augustus 2023 deur die Vrystaatse LUR vir Finansies goedgekeur is en in Oktober 2023 met implementering begin het. Hierdie vertraging was strydig met die Hooggeregshofbevel dat die reeds bestaande plan geïmplementeer moes word.

   3. Begrotingskwessies vir 2025/2026: In Junie 2025 het die Mafube-raad die 2025/2026-begroting onwettig goedgekeur ten spyte van besware dat dit ongefinansierd was en nie voldoen het aan die Munisipale Finansiële Bestuurswet (MFMA). Dit dui op voortdurende mislukkings in die MFRP en 'n gebrek aan toesig deur die provinsiale UD.

2. Huidige Bestuur en Toesig (2026)

   1. Aanhoudende Krisis: Teen middel Januarie 2026 het inwoners ernstige diensonderbrekings en voortgesette rioolbesoedeling van waterbronne in die gesig gestaar. Die MLM het die konstruksie van 'n noodriooloorloopdamprojekte opgeskort weens wanbetaling.

   2. Verskuiwing na Artikel 154: Terwyl die Artikel 139(5)-intervensie verpligtend is, dui onlangse verslae van Januarie 2026 daarop dat mnr. Saki Mokoena, die CoGTA LUR, eensydig besluit het dat die verskaffing van bystand aan die MLM ingevolge Artikel 154 meer gepas sou wees. Hierdie artikel maak voorsiening vir meer algemene diskresionêre provinsiale ondersteuning wat bedoel is vir kapasiteitsbou. Volgens die LUR maak dit die behoefte om 'n administrateur by MLM aan te stel, ongedaan. Volgens MBF is dit egter strydig met die hofbevel. Opposisiepartye het ook hierdie beperkte ondersteuning gekritiseer asof dit nie administratiewe ineenstorting voorkom nie.

3. Belangrike Kwessies van Bekommernis

   1. Finansiële Nood: Die munisipaliteit sukkel steeds met hoë skuld, insluitend beduidende agterstallige skuld aan Eskom en die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID).

   2. Kontraktuele Geskille: 'n Langdurige geskil bestaan met die entiteit wat elektrisiteitsdienste bestuur. Ten spyte van die erkenning dat elektrisiteitsvoorsiening die enigste munisipale funksie bly wat doeltreffend en winsgewend funksioneer, handhaaf MLM sy verwerping van die RFS-elektrisiteitsbestuur- en voorsieningsooreenkoms.

   3. Afwesigheid van Verordeninge: Teen die einde van 2025 het die munisipaliteit steeds noodsaaklike plaaslike verordeninge kortgekom, wat gelei het tot verdere regsuitdagings van inwonersforums rakende die afdwinging van standaarde en inkomste-invordering.

   4. Kommunikasie: Die munisipale bestuur versuim steeds sy verpligting om met die gemeenskap te kommunikeer en te reageer wanneer versoek. Politieke Binnegevegte: Duur onverpoosd voort terwyl die burgemeester direkte instruksies van die LUR ignoreer.

   5. 'n Vertrouenstekort: groei binne die gemeenskap wat blykbaar die munisipale bestuur ignoreer sonder om die waarskynlike gevolge te erken.

MBF nooi inwoners, sake-eienaars en belastingbetalers uit om ons kantore te Kerkstraat 18A, Frankfort, te besoek op Maandae tot Donderdae van 08:30 tot 16:00 en Vrydae van 08:30 tot 12:00. Bel of stuur 'n WhatsApp-boodskap aan Marina by 079 145 4295. Besoek ons webwerf www.mafubebf.org en volg ons op Facebook.